Gazeta Autorska IMPRESJee

Muzeum Narodowe w Poznaniu posiada zbiór starożytności sięgający czasów Muzeum Starożytności Polskich i Słowiańskich w Wielkim Księstwie Poznańskim, utworzonego przy Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk (1857).

Pruskie Muzeum Prowincji w Poznaniu (1893) –  od 1902 im. Cesarza Fryderyka – m.in. posiadało przedmioty z wykopalisk Henryka Schliemanna z Troi, odziedziczone następnie przez Muzeum Wielkopolskie (1919). W okresie międzywojennym zbiór starożytności powiększył się o depozyty: Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, rzeźbiarza Antoniego Madeyskiego oraz dar mecenasa Konrada Kolszewskiego. Druga wojna światowa przyniosła kolekcji znaczne straty. Stała współpraca z uniwersytetem poznańskim skutkowała po wojnie przekazaniem w depozyt do muzeum uniwersyteckiej kolekcji starożytności. Zbiór powiększał się także o przedmioty pozyskane od osób prywatnych.

Po zakończeniu II wojny  światowej utworzono Dział Sztuki Starożytnej (1945).

Kształt Galerii Sztuki Starożytnej  pomyślany został jako mała panorama kultur starożytnych, z akcentem położonym na ukazanie ich walorów artystycznych. Galeria obejmuje kultury: starożytnego Bliskiego Wschodu  wraz z Egiptem, antyczną, po prekolumbijskie. Trzon eksponatów pochodzi ze zbiorów własnych muzeum. Pozostałe zabytki życzliwie użyczone zostały przez krajowe muzea i uniwersytety.

Właściwy pokaz sztuki starożytnej poprzedzają w prologu przykłady jej późniejszej recepcji w postaci nowożytnych kopii rzeźby greckiej i rzymskiej. Sztuka starożytnego Bliskiego Wschodu obejmuje Kartaginę, najpotężniejszą kolonię fenicką oraz Syro-Palestynę. Wyodrębniono Egipt z jego charakterystycznymi zjawiskami artystycznymi.

Centralnym elementem pokazu jest galeria rzymskiego portretu cesarskiego, wyjątkowa w zbiorach polskich, wzbogacona o poczet cesarzy rzymskich na monetach. Prezentację sztuki rzymskiej zamyka sekwencja bizantyjska. Sztuka grecka, szeroko rozprzestrzeniona w koloniach zwraca uwagę plastyką rzeźby, waz i monet. W krąg wzajemnych oddziaływań kulturowych Grecji i Rzymu włącza się sztuka etruska.

Panoramę kultur starożytnych zamyka, wyodrębniona, sztuka prekolumbijska z Mezoameryki (Ameryka Środkowa) i obszaru Wyżu Andyjskiego.    

Ekspozycję Galerii Sztuki Starożytnej uzupełniają zabytki znajdujące się obecnie w Zamku w Gołuchowie (Oddział Muzeum Narodowego w Poznaniu). W zamku tym do 1939 roku znajdowała się, stworzona pod koniec dziewiętnastego wieku, jedna z najcenniejszych w Europie prywatnych kolekcji dzieł sztuki, w tym z szczególnie interesującym greckim malarstwem wazowym. Kolekcję stworzyli: Izabella z ks. Czartoryskich wraz z mężem hr. Janem Działyńskim. Po burzliwych perypetiach drugiej wojny światowej większa część kolekcji znalazła się w  Muzeum Narodowym w Warszawie. W Gołuchowie natomiast można obejrzeć fragment zbiorów m.in. ze słynnymi „wazami gołuchowskimi”.

Inf. i fot. nad. Aleksandra Sobocińska, rzecznik prasowy Muzeum Narodowego w Poznaniu

Fot.: Talerz z głową kobiecą, Italia Pd., Apulia, 2 poł. IV w. p.n.e